Postmodernisme het die konteks in Suid-Afrika en die wêreld fundamenteel verander. Die filosofiese struktuur van die postmodernisme het ook die Christelike geloof op nuwe en selfs ongekende wyses uitgedaag. Dekonstruksie het die vrymoedigheid en ruimte geskep om al hoe meer kritiese vrae oor die Skrif en teologie te vra. Die huiwering om twyfel oor die bestaan van God en die gesag van die Skrif uit te spreek uit vrees om deur die geïnstitusionaliseerde kerk gestraf te word, is selfs binne die kerk en teologie met vrymoedigheid vervang om spekulerend met nuwe strukture en konsepte oor God te eksperimenteer. Abel Pienaar (2010) verwelkom dit dat daar ’n nuwe openheid en vrymoedigheid gekom het om twyfel oor God uit te spreek.

Hermeneutiek as wetenskaplike dissipline word met die verantwoordelikheid getaak om die Bybel in die kontemporêre konteks in Suid-Afrika te interpreteer. Dit het egter nie net in ons land nie, maar wêreldwyd toenemend ’n enigmatiese verantwoordelikheid geword. Die eksegetiese landskap het sodanig verander dat daar ’n skeiding gekom het in die wyse waarop die Skrif verstaan en toegepas word. Die volgende probleemstelling kom aan die lig:

Die bekendstelling van die nuwe woord-vir-woord vertaling van die Bybel in 2020, skep die uitdruklike persepsie dat die Bybelgenootskap so na as moontlik aan die oorspronklike teks en bedoeling wil kom. In teenstelling hiermee is daar ’n algemene tendens om van hierdie hermeneutiese beginsel weg te beweeg na ’n esoteriese verstaan van die teks.

Hierdie vrysinnige benadering toon duidelike ooreenkomste met die postmodernistiese filosofie van dekonstruksie en die veelheid van narratiewe. Is dit moontlik om ’n verband te lê tussen die huidige algemene gebruik van die Skrif en die filosofiese bedding van die postmodernisme?

Die huidige stand van Skrifgebruik, wat deur die vrysinnige hermeneutiek bevorder word, lei tot ongekende verdeeldheid in die gereformeerde teologie en in onderlinge kerklike verhoudings. Gemoedere loop hoog en dreigemente van dolering en skeuring laat die sekulêre samelewing regop sit terwyl duisende lidmate die gevestigde kerke verlaat omdat hulle nie meer die heftige en verwarrende stryd kan verduur nie.

Die hermeneutiese probleme waarmee die Kerk gekonfronteer word, is nie nuut nie. Fundamentele veranderings het die diskoers egter tot by ’n gevaarlike breekpunt laat ontwikkel. Die liefde van baie vir die Woord skep die indruk dat alles wél is, terwyl die enorme meningsverskil oor die Woord onderspeel word.

Die gesag, gebruik en toepassing van die Skrif moet dringende aandag kry om lidmate in hulle geloofsbeoefening by te staan. Daar is tans ’n enorme afstand tussen teologiese wetenskap en geloofpraktyk wat tot twyfel en selfs ongeloof aanleiding gee. Terwyl kritiese kommentaar oor die gesag van die Skrif die teologiese toneel oorheers, veroorsaak hierdie diskoers onsekerheid en selfs ongeloof by lidmate. Is die Bybel die Woord van God of is dit mensewoorde oor God? Moet die Skrifteks ernstig opgeneem word, of beteken dit iets anders as die immanente interpretasie? Voorbeelde van hierdie verwarring is die sogenaamde gay-tekste, die maagdelike ontvangenis van Jesus en die opstanding.

Die doel van hierdie navorsing is om die algemene Skrifgebruik in die huidige konteks in Suid-Afrika te evalueer. As sodanig word geen induktiewe kritiek of analise van standpunte gedoen nie, behalwe met enkele uitsonderings. Verder word aan die geskiedenis van die historiese en tekskritiek eweneens nie aandag gegee nie. Die navorsing moet kan aantoon op watter wyse die Skrif in die algemeen aangewend en/of misbruik word wanneer nie aan die bedoeling en konteks van die teks of die geheel van die Skrif aandag gegee word nie. Die navorsing word juis daarmee bemoeilik, aangesien wetenskaplike literatuur op akademiese vlak ’n bydrae lewer, maar nie noodwendig die alledaagse gebruik reflekteer nie. Hoewel aanvaar word dat daar oorvloedige en entoesiastiese gelowige gebruik van die Skrif in eredienste, Bybelstudies en persoonlike stiltetye aanwysbaar is, word in hierdie navorsing slegs aan die opsigtelike misbruike aandag gegee. Die kernvraag is daarom: Hoe omvangryk is die postmodernistiese tendens om die gesag van die Skrif te relativeer?

Die worsteling met hermeneutiese vraagstukke het ’n lang aanloop. Die invloed van filosofiese denke op teologiese besinning is duidelik waarneembaar. Heyns (1967) se bespreking van Denkers deur die eeue toon duidelik hoe ’n nuwe beskouing oor waarheid en werklikheid, menslike wil en Christelike etiek ’n bybelse lewens- en wêreldbeskouing uitgedaag en vir verandering voorberei het. Die kontemporêre tendens om ’n dieper betekenis van die teks te soek, kan byvoorbeeld duidelik met Immanuel Kant (1724–1804) se ontleding van kennis en waarneming in verband gebring word. Die waarneming van die werklikheid word vir ’n verskuilde betekenis ingeruil. Kant sou sê dat die teks soos dit daar staan (das Ding aan zich) nie die ware betekenis openbaar nie. Dit is slegs ons ervaring wat ons analise van die werklikheid (wat ons sien, hoor en lees) beïnvloed. Daar is in sy benadering ’n dieper en ware betekenis agter die werklikheid. Dit is betekenisvol dat Kant die klem op die rede vervang het met ’n nuwe waardering vir die ervaring.

Die ervaring word bepalend in die ontleding van die werklikheid. In sy Kritiek van die praktiese rede vra Kant (1977) na die morele syn van die mens en kom tot die gevolgtrekking dat moraliteit nie in eksterne normering bestaan nie, maar in die innerlike wil. Goeie gedrag is nie wat die wêreld as goed beskou nie. Slegs die menslike wil is onvoorwaardelik goed. Vandaar die beginsel van ’n kategoriese imperatief. Die vraag is nie wat ek mag doen nie, maar ek moet (du sollst) doen wat volgens my innerlike moraliteit goed is. Hierdie klemverskuiwing van ’n objektiewe na ’n subjektiewe vertrekpunt word in die filosofie met Copernicus se astronomiese ommekeer (die aarde beweeg om die son en nie omgekeerd nie) verbind. Die verband en ooreenkoms met Kant se moraliteit is opsigtelik. Daar is ’n sterker wordende tendens in die Skrifinterpretasie om nie met die immanente betekenis van die teks te volstaan nie, maar deur te dring na ’n meer subjektiewe aanpassing van die teks. In sy kritiek op die eksegetiese metode van C.J. Collins, kies Castle (2018:7) uitdruklik ’n immanente hantering van die teks: ‘The mistake is to read the Bible in a way other than how it presents itself.’ (p. 15). Die kerklike of teologiese hermeneutiek word vir ’n persoonlike of private interpretasie verruil. Die sogenaamde gay tekste word byvoorbeeld deur sommige teoloë en kerkleiers aangepas om besonderhede by die teks te voeg sodat dit hier om losbandige seks gaan en nie om selfdegeslag-verhoudings nie. Só het die Algemene Sinode van die Nederduitse Gereformeerde (NG) Kerk in 2015 besluit dat selfdegeslag-verhoudings nie teen God se wil is nie.

Wat hier relevant is, is die beginsel dat daar, volgens Kant (1977), ’n werklikheid agter die waarneming is. Die invloed van hierdie denke word treffend geïllustreer deur ’n bekende skildery van René Magritte (1898–1967). ’n Tipiese Europese man word met ’n netjiese pak klere en ’n deftige pluiskeil in die skildery uitgebeeld, maar sy hele gesig is met ’n groot groen appel bedek. Hoe lyk sy gesig? Wie is hy? Die kommentaar by die skildery lees: ‘In this selfportret Magritte adresses themes central to much of his work – what lies beyond the visible? Can people ever comprehend what they see?’ (Graham-Dixon 2017:303). Toegepas op die hermeneutiek, word die immanente lees van die Skrif (soos dit daar staan) deur ’n dieper betekenis vervang. Die standpunt van Jonker (1976:33–34) dat die teks hanteer moet word soos dit daar staan, het duidelik in die slag gebly. Martin Heidegger (1889–1976) se eerlike worsteling met Skrif en teologie het eweneens die beginsel van kritiese analise bevat. Sy beginsel van dasein staan teenoor die tradisionele eskatologie van ‘die eindtye’ en worstel met die vraag na die kontekstuele bestaan. Die mens se individualiteit en eindigheid vereis ’n eerlike keuse om die rug op die kollektiewe wêreld en openbare normering (die kerk) te draai. Dit vereis ’n fenomenologiese reduksie wat afgestem is op erkenning van die eie bestaan (Dasein) (sien Wolfe 2014). Hierdie kritiese ingesteldheid, gemotiveer deur ’n eksistensiële fokus op die Dasein (Heidegger 1962), het gelei tot sy afskeid van die neo-Skolastiek en die geloofsbeginsels wat hy as kind by sy ouerhuis geleer het. Die ooreenkoms met die huidige diskoers oor selfdegeslag-verhoudings om die eie bestaansgeluk bo die gangbare kerklike Skrifverstaan te stel, is opsigtelik. Dit is besonder betekenisvol dat sy denke op ’n direkte wyse die filosofie van postmodernistiese denkers soos Derrida en Baudrillard beïnvloed het. Schrag (1985:24) is van mening dat Heidegger se kritiese lees van die teks ’n direkte invloed op Derrida se konsep van la diférance gehad het (vir Heidegger se invloed op die postmoderne denkers, sien Janse van Rensburg 2000:16–17, 24). Strauss (1998:13–33) meen dat elemente van sy filosofiese denke tot ’n konsep van postmodernistiese filosofie saamgevloei het.

Die paradigmaskuif van modernisme na postmodernisme is hoofsaaklike deur bogenoemde filosofiese stromings voorberei. Dit is egter ’n gekompliseerde gesprek, aangesien Flax (1990:188–189) daarop wys dat die omskrywing van postmodernisme nie uniform is nie. Loevlie (1992:88–105) stem saam dat ’n gemeenskaplike definisie byna onmoontlik is. Tog is daar gemeenskaplike kenmerke waarmee postmodernisme geïdentifiseer word. Vir die bespreking oor die hermeneutiek van die Skrif is die volgende merkers belangrik:

Omdat postmodernisme uiters moeilik verstaanbaar is en daarom selde deeglik bestudeer word, ontbreek die insig om te verstaan wat met menswetenskappe, teologie en ander dissiplines lank reeds aan die gebeur is. Die beginsel van hermeneutiek as interpretasie word al hoe meer in teologiese eksegese aangewend om vrysinnigheid in die betekenis van die teks te fasiliteer. In hierdie verband gee die gesamentlike publikasie van Scot McKnight en Grant Osborne ’n opsommende oorsig van resente navorsing oor Nuwe Testamentiese hermeneutiek (Mcknight & Osborne 2004). Frederik Mulder (2020) toon met voorbeelde aan dat die kritiese hantering van die Skrif lank reeds in Europa en die res van die wêreld aan die gang is.

Die hewige reaksie op Rudolf Bultmann (1919–1985) se ontmitologiseringsteologie is eweneens nog vars in die geheue. Dit word allerweë aanvaar dat die invloed van sy Nuwe Testamentiese interpretasie steeds erken word (McKnight 2004:153–154). Sy vertrekpunt dat die Skrif mites bevat wat die verstaan van die teks verhinder, is met indrukwekkende metodologie gepostuleer (Bultmann 2007). Die Skrif moet van die mites gestroop word om die ware boodskap te ontvang. Hier is die kern van ’n esoteriese verstaan van die Skrif reeds duidelik sigbaar. Bultmann se verklaring van Christus se opstanding is ’n sprekende voorbeeld. Christus het nie histories (werklik) opgestaan nie, maar die dissipels het die bedoeling van die vertelling verstaan dat Hy in hulle harte en bestaan moet opstaan. Bultmann se teologie het in die Suid-Afrikaanse konteks entoesiastiese ondersteuning van die gerekende teoloog, Ferdinand Deist, ontvang. Die metaforiese verstaan van die opstanding het ook ’n neerslag gevind in die teologie van die sogenaamde Nuwe Hervormers en ander protagoniste van ’n ontmitologiseringsteologie. Müller (2006) se verwerping van ’n historiese opstanding van Christus en ’n teïstiese godsbegrip (Müller 2010) is hiervan ’n sprekende voorbeeld. ’n Indrukwekkende lys van teoloë wat die immanente verstaan van die Skrif uitgedaag het, het momentum aan die vorming van ’n nuwe benadering tot Skrifinterpretasie gegee. Feitlik deurgaans het postmodernistiese filosofie ’n invloed op dié vrysinnigheid gehad. Die opmerking van Scot McKnight (2004:150–151) in hierdie verband is betekenisvol: ’It is not possible here to point to the manifold ways in which Jesus has been captured by moderns for their own agendas.’ Dit is dus ’n valse indruk wat geskep word dat wetenskaplike kritiek teen die Skrif ’n eenparige en oortuigende front vorm wat twyfel in die openbaringskarakter van die Skrif regverdig. Hoewel verwag kon word dat die historiese kritiek die voorwetenskaplike lees van die Bybel onmoontlik sou maak, is Ferguson (2013:13–17) van mening dat die wyer invloed van die historiese kritiek op die geloofsgemeenskap twyfelagtig is. Nogtans is dit noodsaaklik dat die Skrif in die algemeen en die Christologie, in besonder, in die lig van die historiese kritiek bestudeer sal word indien die Bybel se sentrale plek in die geloofsgemeenskap gehandhaaf en uitgebrei sal word (Fergusson 2013:129).

Die invloed van filosofiese stromings op teologiese denke kan moeilik oorskat word. Die verabsolutering van die rede was die begin van die magtige stroming van die modernisme. Die wetenskapsideaal het ongebreidelde mag aan wetenskaplike navorsing verleen. Hierdie invloed is om begryplike redes in teologiese opleiding ingelyf. Die traumatiese effek wat die historiese en tekskritiek op teologiese studente gehad het, word uitvoerig deur Mulder (2011) in sy boek Opgestaan uiteengesit. Met spesifieke en gedokumenteerde inligting toon hy aan hoe die mitologisering van die opstanding van Christus tot ontgogeling, ’n geloofstryd en uiteindelike ongeloof by talle studente aanleiding gegee het.

’n Verdere invloed op die Skrifbeskouing in Suid-Afrika was die geweldige impak wat die Emerging Church (EC) op die wêreldtoneel gehad het. Blootstelling aan die Skrifbeskouing en leerstellings van die EC het daartoe gelei dat studente en predikante al hoe meer ’n interpretasie van die teks aanvaar het wat van die tradisionele hermeneutiek afgewyk het. Leonard Sweet se Quantum spirituality (1991) het ’n ongekende oplewing van belangstelling in spiritualiteit tot gevolg gehad. Die publikasies van invloedryke Suid-Afrikaanse teoloë, byvoorbeeld Niemandt (2012) en Joubert (2009), wat die EC se teologie opgehemel het, het daartoe gelei dat al hoe meer ontluikende gemeentes in gereformeerde en Pentakostalistiese kerke gestig is.

Die invloed van Bultmann se ontmitologiseringsteologie word op ’n illustratiewe wyse by die EC aangetref (vir ’n volledige uiteensetting van die ontluikende kerk, sien Janse van Rensburg 2011). Volgens Fosdick (1878–1969) is die leer oor Jesus se versoeningsdood waarin Jesus as plaasvervanger in ons plek vir ons sondes geboet het, ’n barbaarse gedagte. Vir Fosdick is Jesus se dood aan die kruis slegs ’n illustrasie van sy dienskneggestalte. Hy noem die idee dat Christus vir ons sondes gesterf het, ’n teologiese skande en ’n gewelddadige en bloedige godsdiens. Fosdick se gedagtes herleef in die werk van die Episkopaalse priester, Alan Jones. Hy het in sy boek Reimagining Christianity verklaar dat God nooit bedoel het dat Jesus se kruisdood as ’n versoening vir ons sondes beskou moet word nie. Daarom moet die kerk se fiksasie op die kruis gestaak word. Die God van wraak en die kultus van lyding wat volgens Jones (2005:132, 168) ten grondslag van die kruisteologie lê, is nie langer aanvaarbaar in ’n postmodernistiese tyd nie. Die betekenis van die kruis moet dus herinterpreteer word sodat die kruis nie meer in die sentrum van die evangelie staan nie.

Hierdie radikale denke is deur die wêreldbekende skrywer van die EC, Brian McLaren, oorgeneem. Hy het immers erken dat hy deur Jones se denke beïnvloed is. In sy boek The secret message of Jesus (McLaren 2006) verduidelik McLaren dat Jesus anders beskou moet word as wat die kerk tot dusver gedoen het. Ons moet Jesus losmaak van die idee dat Hy gekom het om ons van ons sondes te verlos. In plaas van Jesus as ’n persoonlike Verlosser te sien, moet ons Jesus as ’n sosiale hervormer ontdek. Al was dit nie sy bedoeling nie, het Nelus Niemandt aan hierdie gedagte vleuels gegee met die stelling: ‘Vir Jesus van Nasaret is die waarheid nie ’n klomp leerstellings nie. Waarheid is te vinde in verhoudings’. (Niemandt 2012).

In ’n poging om die missionale boodskap te bevorder, is die kerk daarvan beskuldig dat daar in die verlede ’n obsessie met dogmas was en dat die versorging van die armes as gevolg daarvan agterweë gebly het. Dit is eenvoudig onwaar. Dink maar aan Abraham Kuyper wat in sy Anti-revolusionêre Party daarop aangedring het dat dit ’n halwe evangelie sou wees as die kerk slegs op verlossing sou konsentreer en die versorging van die armes sou verwaarloos (Janse van Rensburg 1979:67–74).

Dit het reeds duidelik geblyk dat die kruisevangelie in die EC ontmitologiseer word. Rob Bell (2011) volg die ontmitologiseringsgedagte verder as hy beweer dat die liefde die enigste blywende beginsel is. Daar is geen sonde of oordeel om mee rekening te hou nie.

Artikel 1 van die NG Kerk se Kerkorde verklaar onomwonde dat die kerk op die onfeilbare Woord van God en die belydenisskrifte gegrond is. Hierdie vertrekpunt is waarskynlik as gevolg van die internasionale diskoers onder druk geplaas. Wolterstorff se standpunt dat die hele Bybel die Woord van God is, word deur Wisse (2002:159–173) verwerp. In Suid-Afrika is die pynlikste voorbeeld die geweldige stryd vir en teen apartheid (Strauss 2018:5–8). Dit kan met stelligheid beweer word dat die NG Kerk (en ander) aanvanklik nie wou aanvaar dat apartheid met die Skrif teenstrydig is nie. Op die keper beskou, was hierdie beleid egter die vrug van ’n natuurlike teologie wat ’n gekompliseerde samelewingsorde tot God se wil omvorm het. Die uiteindelike besluit van die Algemene Sinodes van 1986 en 1990 het egter hierdie natuurlike teologie verwerp en na ’n Openbaringsteologie teruggekeer. In ’n insiggewende artikel ondersoek Speckman (2016:1–9) die onderdrukking van Skriftekste se betekenis ten einde op die klank af interpretasies te gebruik om politieke ideologieë gedienstig te wees.

’n Verdere voorbeeld van natuurlike teologie is die Algemene Sinode van die NG Kerk se besluit om die beginsel van diversiteit as amptelike beleid te aanvaar. Dit het beteken dat lidmate en teoloë wat op grond van natuurwetenskaplike en hermeneutiese oortuigings afwykende beskouings oor Skrifverstaan het, toegelaat word om ’n eie mening daarop na te hou. Hierdie verwikkeling is in ooreenstemming met die postmodernistiese beginsel van ’n veelheid van narratiewe en die sogenaamde collapse of unity. Daarmee is leertug finaal uit die NG Kerk geweer, terwyl die Nederlandse Geloofsbelydenis, artikel 29 die kerklike tug as een van die kenmerke van ’n ware kerk aanwys.

Nog ’n voorbeeld van ’n natuurlike teologie teenoor ’n openbaringsteologie word in die huidige diskoers oor selfdegeslag-verhoudings gevind. Die sogenaamde gay tekste (Lev 18–20; Rom 1 en 1 Kor 6) het in ’n Openbaringsteologie onteenseglike morele krag: ‘Daar staan geskrywe’; ‘God het gesê’. Die werklikheid is egter anders. Daar het nie alleen vrymoedigheid ontwikkel om die Skrif te weerspreek nie, maar daar het ook groter wordende vrymoedigheid ontstaan om uit die spreekwoordelike kassie te klim. Dit is asof die selfdegeslag-identiteit in die openbaar toegeneem het en via die openbare pers al hoe groter steun ontvang het. Die diskoers het al hoe meer gesteun op die feit dat seksualiteit ’n natuurlike en Godgegewe gawe is en dat die gay tekste nie oor verhoudings gaan nie. Hierdie teenstellende vertrekpunt is reeds verby ’n broederlike diskoers en het via verskeie algemene en streeksinodes tot hewige debatte en konflikterende emosies gelei.

Die vraag na die werklike bestaan van die Bose en gepaardgaande okkultiese verskynsels is in kerklike geledere eweneens met natuurlike skeptisisme beoordeel. Die woord okkult verwys na die bonatuurlike geheimenis van verskynsels. Aanvanklik het die parapsigologie verskeie okkultiese verskynsels wetenskaplik ondersoek. Talle publikasies van outeurs wat eerstehands met die okkulte te doen gehad het, het die lig gesien (Ouweneel 1978; Janse van Rensburg 1999). Die Algemene Sinode van die NG Kerk het egter die besluit oor die bestaan van die duiwel aan lidmate oorgelaat en die wenslikheid van ’n bediening aan okkulties geteisterdes afgewys. Daarmee is alle Bybeltekste wat na Satan, bose magte en okkultiese verskynsels verwys, met ’n skouerophaling geïgnoreer. Die bose is dan slegs die kwaad wat in elke mens is. Kwalitatiewe navorsing (Janse van Rensburg 2010:688) het egter bevind dat persone wat op een of ander wyse met okkultisme te doen gehad het, die verwysings na die Bose in die Skrif betekenisvol gevind het.

In sy kritiek op C.J. Collins se eksegetiese metode, kies Castle (2018:11–12) doelbewus om die Skrifverstaan in ’n openbaringsteologie te fundeer. Die proses van sekularisasie wat in ’n natuurlike teologie verraai word, was reeds in 1975 waarneembaar toe Ernst Wolf (1975:318) geskryf het: ‘Der Weg von einer Ethik der ordnungen zu einer Ethik der Wandlungen bedeutet den tiefsten Einbruch in den konservativen Hang der bisherigen abandländisch-christlichen Tradition’.

Volgens die gereformeerde teologie is die Bybel die Woord van God, maar in 2020 verklaar die taakspan van die NG Kerk se verslag oor selfdegeslag-verhoudings dat dit nie beteken dat die mens se denkvermoë opgeoffer hoef te word nie (Algemene Sinode 2019). Die Kommissie (Algemene Sinode 2019) skryf:

Dit is waar dat die hermeneutiek ’n kritiese funksie het, maar in hierdie aanhaling lyk dit te veel of die menslike denkvermoë in die hermeneutiek geprioritiseer word. Wanneer die menslike denkvermoë en menswetenskaplike inligting gebruik word om die bedoeling van die teks te verander, word onrus in die verstaan van die teks veroorsaak (sien 2 Pet 1:20–21). ’n Sprekende voorbeeld wat die hermeneutiese toneel tans oorheers, is die invloed van die sielkunde in die herinterpretasie van die sogenaamde ‘gay tekste’. In ’n voorlopige verslag van die Algemene Sinodale Moderamen van die NG Kerk wat in Maart 2020 sou dien, vra die opstellers:

Nie ’n eksegetiese ondersoek nie. maar ’n sielkundige verslag en ’n vooropgestelde hermeneutiese vertrekpunt (gay tekste handel nie oor verhoudings nie), word as raadpleging van die Skrif voorgehou. In ’n wetenskaplike artikel poog De Bruijne (2016) selfs om aan te toon dat die LGBTQ+ beweging eintlik net ’n uitbreiding van die Christelike seksuele etiek is en nie ’n afwyking daarvan nie (De Bruijne 2016). Waar die Skrif vroeër as die eenheidsband gefunksioneer het, het dit nou tot diversiteit en vervreemding gelei. Die afskeid van ’n Openbaringsteologie is so radikaal dat ’n gerekende teoloog soos König (2009) verklaar dat die evangelie op die spel is.

Die wyse waarop hierdie konflik tans benader word, gaan die kerk nie nader aan ’n oplossing bring nie. Om die beswaardes se worsteling as kinderagtig of liefdeloos te bestempel, is kwalik die regte houding vir ’n oop gesprek (Cilliers 2020). Louw (2020) formuleer die gevoel van baie beswaardes. Hy meen dat die gesprek so vasgeloop het dat ons te doen het met ’n kerk waar hartlike broederskap onmoontlik geword het. Die verslag van die taakspan van die NG Kerk (2.2) wil egter nie van vasgelooptheid praat nie, maar verkies die begrip verstrengeling. Verstrengeling, meen hulle, kan ontknoop word. Die vraag is: Kan dit? Derrida se uitspraak in hierdie verband is nogal betekenisvol. Die beginsel van la diférance impliseer dat die subjek sowel as die teks meteens samebindend en verdelend inwerk op die werklikheid. Ulmer (1983:31) beskryf hierdie proses as ‘the hinge that joins and seperates at once’. Dit is onafwendbaar dat ’n postmodernistiese hermeneutiek vanweë die relativerende element daarvan tot verdeling en skeiding aanleiding sal gee. Nelis Janse van Rensburg, voorsitter van die Algemene Sinodale Moderamen, het juis in ’n Sondag-radiogesprek verklaar: ‘Ons gaan mekaar nie oortuig nie.’

Enkele probleme en vraagstukke in verband met ’n nuwe hermeneutiek is tot dusver kursories bespreek. In hierdie afdeling word ’n poging aangewend om enkele voorbeelde van ’n problematiese Skrifbeskouing en -gebruik aan aan te dui.

Die Bybel as Woord van God en die Christelike Kerk is wêreldwyd en in Suid-Afrika onder groot druk. Die gegewens wat in hierdie navorsing aangebied word, kan vergelyk word met die spreekwoordelike seekoei se oor. Die werklike ontstellende nuus is dat ons voortgaan asof alles nog in orde is. ’n Dokumentêre rolprent (#christiannews 2020) oor die stand van die Christendom wat tans vertoon word, gee skokkende voorbeelde van belangrike katedrale en aanbiddingsplekke in Europa wat ontruim is en deur sekulêre bedrywighede in gebruik geneem is. Die gevolgtrekking wat gemaak word, is duidelik: die Christendom en Kerk in Europa het uitgesterf. In die gereformeerde konteks het duisende lidmate hulle na charismatiese gemeentes gewend om die stryd en onsekerheid in gereformeerde kerke te ontkom. Hoewel baie faktore daarvoor verantwoordelik is – sommige waarvan in hierdie navorsing bespreek is – moet die primêre rede vir die verval, die aanval op die Bybel as die Woord van God wees. Is dit betekenisvol dat die nuwe woord-vir-woord vertaling van die Bybel verskyn juis in ’n tyd waarin die postmoderne uitstel van die woordbetekenis die lees van die Skrif relativeer? Is die oogmerk van die woord-vir-woord vertaling om so na as moontlik aan die teks te bly? Waarom word gelowiges wat so na as moontlik aan die betekenis van die woord in die teks wil bly, dan fundamentaliste genoem? Daar was ’n tyd in die geskiedenis van Israel waarin die Wetboek van Moses (Woord) in onbruik geraak en tot vergetelheid gereduseer is (Neh 8). Is ons in Suid-Afrika daarheen op pad?