Warren (2012:284) definieer metafore as ’n ‘figure of speech whereby we speak about one thing in terms which are seen to be suggestive of another’. Sy wys op die spanning wat bestaan tussen dit wat waar is van ’n metafoor en dit wat nie op die realiteit van toepassing gemaak kan word nie. ’n Metafoor benadruk die eienskappe wat ooreenstem tussen die twee sake wat vergelyk word en steek eienskappe weg wat nie van toepassing is nie. In Efesiërs word die identiteit en die karakter van die Vroeë Kerk beskryf en die skrywer gebruik metafore om sy boodskap duidelik oor te dra. McVay (2005:99) se opinie is dat die metafore van Efesiërs die korporatiewe kerk van Christus beskryf. Die Vroeë Kerk word nie net uitgebeeld as die liggaam van Christus, die familie van God, die tempel van God en die bruid van Christus nie, maar ook as die weermag van God. Hierdie metafoor van die soldaat beskryf ’n unieke karaktertrek van die kerk, naamlik die kerk se stryd teen ’n gemeenskaplike vyand, die bose. Reinhard (2005) is van mening dat die geveg egter deur elke individuele gelowige soldaat geveg word vir die groter gemeenskaplike doel, naamlik die eenheid en volwassenheid van die kerk as liggaam van Christus:

Die eenheid in die kerk word bevorder deur elke individuele gelowige wat sy of haar deel doen in die stryd teen die bose.

Aan die einde van die brief aan die Efesiërs gebruik die skrywer die militêre beeld van die Romeinse soldaat om die temas van die brief saam te vat. Die gelowiges word aangesê om die wapenrusting van God aan te trek om sodoende oorwinning te behaal oor die ‘owerhede, magte, wêreldheersers en die bose geeste in die lug’ (6:12). Volgens McVay (2005:91) moedig die skrywer sy lesers aan om die wapenrusting aan te trek in dieselfde volgorde as wat ’n Romeinse soldaat sy wapenrusting sou aantrek. Die metafoor van die wapenrusting beklemtoon die eenheid van die liggaam met die wapenrusting en dien as simbool van die eenheid wat daar in die Vroeë Kerk moes wees. Die gelowiges word deur die skrywer gemotiveer om as eenheid saam te staan teen die bose. Die wapenrusting moet aangetrek word deur alle gelowiges, manlik en vroulik. Die manlike liggaam is ook weerloos en het beskerming net soos die vroulike liggaam nodig.

Die metafoor van die soldaat is nie tot Efesiërs beperk nie. In Jesaja 59 word die oortredings van die mens bespreek en die feit dat die mens hom- of haarself nie kan red nie. In vers 17–18 trek die Here self die pantser en helm aan van die soldaat om dié wat Hom teëstaan te vergeld. Owens (2016:91) beskryf die Jesaja metafoor as volg: ‘Isaiah 59:17 paints this picture of YHWH as a divine warrior preparing for battle by clothing himself with armour, a helmet, a tunic, and a cloak.’ Die Here word as die soldaat in Jesaja 59 uitgebeeld wat vanuit die hemel sy vyande op die aarde beveg. Alhoewel Wenkel (2007:277) van mening is dat die skrywer nie noodwendig in Efesiërs na die beeld van Jesaja terugverwys nie, maak dit sin dat die geveg verskuif het. Na die hemelvaart en die uitstorting van die Heilige Gees is die geveg teen die bose nou in die hande van die gelowiges.

In 1 Tessalonisense 5 en in Efesiërs 6 word die beeld van die soldaat met sy wapenrusting aan die mens toegeskryf. Efesiërs se geveg word nie vanuit die hemel gedoen nie; die mag word aan die soldate op aarde gegee om hulle vyande te beveg en te verslaan. Die gemeenskap van gelowiges is die soldate wat vir die oorlog toegerus word. Hierdie gemeenskaplike geveg word deur Fowl (2012:201) bevestig: ‘Taking up the armor of God is a communal practice integrally tied to the unity of the church and the church’s witness to the powers.’ 1 Korintiërs 15:24 sê dat, aan die einde, sal Christus wat die geveg oorwin het die mag aan sy Vader oorgee vir die finale oorwinning. Die kerk moet as eenheid die geveg teen die bose veg totdat God aan die einde die finale oorwinning sal behaal. McVay (2005) glo dat eenheid ’n kerntema in die brief aan die Efesiërs is en dat die metafoor van die wapenrusting eenheid in die gelowige gemeenskap se geveg teen die bose bevorder:

Na die sondeval het gebrokenheid en boosheid deel van die mens se bestaan op aarde geword. Jesus het aarde toe gekom om die gebrokenheid te herstel en die bose te oorwin. So het God alles onder die hoofskap van Christus verenig (1:10). Owens (2016) bevestig McVay se siening oor die tema van eenheid in die metafoor van die wapenrusting:

Eenheid is ook volgens Matthews (2007:2) die kerntema van Efesiërs en hy verwys na 1:10, 1:23, 2:15 en 4:1–6 wanneer hy sê: ‘This plan to be united in and filled by Christ will be realised through the Church.’ Eenheid is reeds ’n realiteit vir die gelowige gemeenskap deur die verlossing van Christus en die werking van die Heilige Gees. Nou moet die kerk groei tot volwassenheid in hierdie eenheid. Een van die grootste struikelblokke vir eenheid en gelykheid in die kerk is patriargie.

Die antieke Mediterreense samelewing is gekategoriseer in volwasse, vry mans en dan die ‘ander’, naamlik die vroue, kinders en slawe. Manlikheid is in die antieke samelewing gestereotipeer as die norm waarteen al die ‘ander’ gemeet is (Osiek & Balch 1997:40). Die probleem met stereotipering is egter dat die swak eienskappe van die norm en die goeie eienskappe van die ‘ander’ geïgnoreer word. Die patriargale, manlike wêreld waarin die eerste-eeuse kerk tot stand gekom het se kultuurwaardes rakende gender word duidelik deur die manlike skrywer van brief aan die Efesiërs weerspieël.

Die belangrikste kenmerk van manlikheid was om in beheer en om kompeterend te wees. Daar is op verskeie vlakke uiting aan manlikheid gegee soos byvoorbeeld die beheer wat ’n man oor homself, sy familie, sy vrou en sy huishouding moes uitoefen. Daar is teen tydgenote vir mag, status, eer en goedere gekompeteer.

Die wapenrusting-metafoor dien as ’n kompeterende beeld om die identiteit van die vroeë Christene te versterk en met die ongelowiges te vergelyk. Kompetisie vir eer en status het dikwels tot konflik gelei waarvan oorlog die verreikendste was. Stewart (1997:86) skryf: ‘So men’s labour (ponos) is war …’. Godsdiens het ’n sentrale rol in die antieke samelewing vertolk en dit het veroorsaak dat daar kompetisie tussen verskillende godsdienste ontstaan het (Malina 2001:89). Alhoewel die Artemiskultus die dominerende godsdiens gedurende hierdie tyd in Efese was, het daar volgens Duling (2003:32) ook ander misterieuse godsdienste bestaan soos byvoorbeeld: ‘the Greek Eleusinian mysteries, the Syrian Cybele or the Great Mother mysteries, the Egyptian Isis mysteries and the Greek Dionysian mysteries’.

In ’n oorlogsituasie het die kompetisie oor die eer van die nasie en die familie sowel as die beheer oor die vyand en die grondgebied gegaan. As gevolg hiervan is daar groot klem op die eer van ’n soldaat geplaas. Indien ’n soldaat dapper was, sou hy vereer word al het hy gesterf, maar as hy lafhartig was, is hy en sy familie tot skande gebring.

Die orde van die samelewing het bepaal dat mans en vroue in twee verskillende omgewings geleef het. Vroue is verbied om sekere publieke plekke te besoek. Die plek van die vrou was in die huis. Malina (2001:47) beskryf die vrou se plek in die samelewing as volg: ‘That means they face toward the inside, with a sort of invisible magnet of social pressure turning females inward, toward their space in the house or the village.’ Aan die ander kant word die man se posisie as uitwaarts beskryf – in die huis se publieke areas en in die publieke vergaderplekke van die gemeenskap asook op die oorlogsveld.

Hanson en Oakman (1998:25–26) merk tereg op: ‘ancient Israelites replicated their perceptions of gender in social roles, behaviors, dress, spaces, times, and attitudes’. Gendergelykheid was ’n kultuurvreemde idee in die antieke Mediterreense samelewings. Geen man sou ooit dink aan ’n vrou as sy gelyke nie. ’n Man is met ander mans van dieselfde status en geleerdheid as hyself vergelyk. In hierdie samelewing het die man en vrou verskillende rolle gehad en dit moes vervul word om aan die verwagtings van die gemeenskap te voldoen. Osiek en Balch (1997:55) bevestig die idee van manlike meerderwaardigheid wanneer hulle opmerk: ‘Concepts of basic gender differences confirmed the belief in the inherent superiority of male to female in nature (physis), strength, and capacity for virtue or courage (arete).’ Aristoteles se filosofie het bepaal dat dit die man se natuur was om opdragte te gee, en vroue, slawe en kinders se natuur om gehoorsaam aan die man se opdragte te wees. In teenstelling daarmee het Plato en Sokrates gemeen dat mans en vroue dieselfde physis en arete het en daarom het vroue die vermoë om dieselfde take as mans te verrig. Tog maak hulle voorsiening daarvoor dat dit nie met dieselfde fisiese krag en uitnemendheid gedoen kon word nie (Meeks 1974:170). Filo van Aleksandrië verwys na die skeppingsverhaal en maak die stelling dat mans met gees en intellek geskape is, terwyl vroue slegs sensories en fisies is. Volgens Meeks het daar in die filosofiese skole ’n beweging ontstaan om gelykheid vir mans en vroue as ’n beginsel te aanvaar, maar hierdie filosofie het nie in die praktyk gerealiseer nie. Die filosowe van die tyd was almal manlik: ‘the philosophical school was a closed masculine community from which women were excluded, which yielded only reluctantly to the idea of equality’ (Meeks 1974:171).

In die hiërargie van liggaam het die vroulike liggaam die minderwaardige posisie beklee en is as passief teenoor die energieke, aktiewe en passievolle manlike liggaam beskou (Nortjé-Meyer & Vrey 2016:60). Die onderskeid tussen die manlike en vroulike liggame word ook deur Matthews (2007) bevestig:

Genderrolle is volgens die liggaamshiërargie verdeel: mans was soldate, jagters, handelaars en regkenners, terwyl vroue se liggame hulle klaarblyklik tot die huishoudelike take en die grootmaak van kinders beperk het (Stewart 1997:86).

Om in die geestelike lewe te kon groei was dit nodig om van die simboliese vroulike na die simboliese manlike beeld oor te gaan. Dit was ’n uitgesproke feit dat dit meer voordelig was om ’n man in hierdie wêreld te wees.

Daar bestaan ’n Joodse gebed waarin mans hulle dank aan God uitspreek dat Hy hulle nie ’n heiden, slaaf of vrou gemaak het nie (Osiek & Balch 1997:55–56). Meeks (1974:167) voer aan dat hierdie gebed sy oorsprong in Plato se drie redes vir dankbaarheid het: ‘that I was born a human being, and not a beast, next, a man and not a woman, thirdly, a Greek and not a barbarian’. Hierdie kultuuragtergrond waarin 6:10–18 geskryf is, moet in ag geneem word wanneer die metafoor van die wapenrusting geïnterpreteer word.

Gedurende die tyd waarin Efesiërs geskryf is, was die Romeinse militêre teenwoordigheid ’n gedurige herinnering aan die mag en gesag wat die Romeinse Ryk in die destydse wêreld uitgeoefen het. Die wapenrusting wat in Efesiërs 6 uitgebeeld word, is ’n geestelike, simboliese teen-politieke standpunt wat die skrywer maak om aan die gelowiges die boodskap oor te dra dat hulle Leier outoriteit het bo alle aardse mag (1:21), en dit maak hulle as gelowiges magtiger in die geestelike sfere as die wêreldheersers. Efese was ’n stad wat die Romeinse keiserlike mag geken het. Die beeld van die Romeinse soldaat en die oorlog in 6:10–18 moes ’n indruk op die lesers gemaak het, aangesien hulle nie net die simboliese mag nie, maar ook waarskuwings teen die gevaar daarin sou verstaan. Volgens Stewart (1997:86) was die volmaakte man ’n soldaat, en oorlog is as manlike werk gesien. Oorlog was die toets van manlikheid. Die wapens is gesien as aanvullend tot die volmaakte manlike liggaam.

Daar is van die man verwag om sterk te wees – swakheid was nie ’n manlike eienskap nie, maar ’n vroulike eienskap wat skande geïmpliseer het. In 1 Korintiërs 16:13 is daar ’n voorbeeld van die manlike krag wat Paulus onderskryf het: ‘Wees waaksaam, staan vas in die geloof, wees manmoedig, wees sterk.’ 6:10 neem ook die manlike sterkte in die metafoor van die wapenrusting in oënskou: ‘Soek julle krag in die Here en in sy groot mag.’ Krag was noodsaaklik om gevegte te wen en oorlog te maak. Wendland (1999:219) is van mening dat die metafoor van die wapenrusting die gelowige motiveer om sterk te wees en sodoende die bose te oorwin: ‘Various manifestations of divinely-provided “strength” and “standing firm” are metaphorically depicted by means of the extended imagery of a typical Roman soldier’s armor.’

Die gebruik van militêre beelde is nie onbekend in die Nuwe Testament nie. Paulus het gereeld daarvan gebruik gemaak.³ Die beeld van die gewapende Romeinse soldaat in 6:11–17 sou vir die gehoor van Efesiërs bekend wees:

Die soldaat word in sy volle wapenrusting uitgebeeld en wel in ’n verdedigende posisie en nie aanvallend nie. Die beeld stel dus ’n soldaat voor wat verdedig dit wat alreeds gewen is, naamlik Christus se geestelike oorwinning oor die magte van die bose. Die boodskap van hierdie metafoor is dat die gelowige reeds die oorwinning oor die bose deur Christus se kruisdood behaal het en dat daardie oorwinning bewaak en verdedig moet word.

Arnold (2010:231) bevestig hierdie siening: ‘Although we might expect Paul to encourage his readers to strive to attain unity in the church, he actually implores them to maintain a unity that already exists.’ Hoe word dit prakties gedoen? Die antwoord word in 6:18 gevind: deur gebed. Die geestelike stryd word in gebed gevoer.

Reinhard (2005:524–527) meen dat die volgorde waarin die wapenrusting voorkom, ’n weerspieëling is van die inhoud van die brief. Die eerste deel van die wapenrusting is die gordel van waarheid (6:14). Reeds in 1:13 word die evangelie van redding die woord van waarheid genoem. In 4:15 word die gelowiges aangemoedig om in liefde by die waarheid te bly en so na volwassenheid te groei. Waarheid is deel van die gelowige se identiteit en bevorder eenheid (4:25). Waarheid is ’n lewensvrug van die gelowige wat in die lig wandel en nie langer deel van die duisternis is nie (5:8–9). Die gevolg van ’n lewe wat in die lig geleef word, is dat dit die vrug van waarheid sal dra en daarom is die gordel van die waarheid eerste in die wapenrusting.

Die tweede deel van die wapenrusting is die borsharnas van geregtigheid (6:14). Geregtigheid is ’n vrug van die lig (5:9). Die proses van geregtigheid word as ’n aflegging van die ou mens en die vernuwing van die gees beskryf wat die gelowige met die nuwe mens beklee (4:22–24). Die derde deel van die wapenrusting is die skoene aan die voete van bereidheid om die evangelie van vrede te verkondig (6:15). Efesiërs begin in 1:2 met ’n groet van vrede. Christus self is ons vrede (2:14). Die gelowiges word aangemoedig om ’n band van vrede te handhaaf wat die eenheid in die gemeenskap sal beskerm (4:3). Vrede is ’n geskenk van God, maar moet deur die gelowiges uitgeleef word. Die vierde deel in die wapenrusting is die skild van geloof (6:16).

Geloof is ’n gawe van God (4:8–9). Die doel van die genadegawes aan die liggaam van Christus is die eenheid van die geloof (4:11–14). Geloof is ’n geskenk van God, maar dit is die verantwoordelikheid van elke gelowige om sy of haar genadegawes te gebruik om die eenheid van geloof in die gemeenskap van gelowiges te versterk.

Die vyfde deel van die wapenrusting is die helm van verlossing (6:17). Verlossing is ’n geskenk van God (2:5, 8–9) en Christus is die Verlosser van die liggaam (5:23). Die sesde deel van die wapenrusting is die swaard van die Woord (6:17). Die Woord van God is ’n geskenk aan die gelowige wat dit hoor en glo en dan daarop reageer (1:13). Reinhard kry dit reg om te bewys dat die wapenrusting ’n metafoor is wat die skrywer gebruik om die boodskap van die hele brief saam te vat. Tyra (2020:116) is ook van mening dat hierdie metafoor ’n opsomming⁵ van die Efesiërsbrief is en dat dit die mees uitgebreide bespreking van die wapenrusting in die hele Nuwe Testament vorm.

God gee geskenke en gawes aan alle gelowiges, maar dan het hulle ’n verantwoordelikheid om hierdie gawes en geskenke te gebruik. Selfs die krag om die stryd te beveg, is ’n geskenk van God (6:10). God voorsien voor die tyd wat vir die lewe van eenheid en oorwinning nodig is. Die rede waarom daar ’n geveg is, word deur Reinhard (2005) aangevoer:

Die karaktertrekke wat die kerk se identiteit bepaal, is geskenke van God wat aan alle gelowiges gegee is. Nou rus die verantwoordelikheid op die gelowiges om die geskenke te gebruik, uit te leef en deel van hulle identiteit te maak. Hierdie gawes en verantwoordelikhede wat deur die wapenrusting uitgebeeld word, is nie tot manlike lede van die gelowige gemeenskap beperk nie. Indien al die gelowiges hulle verantwoordelikheid nakom, sal daar eenheid en gelykheid in die kerk wees.

In die antieke tyd het ’n weermag se generaal ’n toespraak gemaak voor die soldate begin veg het. In hierdie toespraak het hy sy soldate vir die geveg gemotiveer en hulle oortuig dat hulle die vyand kan verslaan. McVay (2005:97) verwys na die parallelle tussen die oorlogstoesprake en die gedeelte in Efesiërs 6: ‘These speeches also emphasize heavily the need for soldiers to have confidence in one another, to be unified in their fight for a common cause.’ Die geveg vir die gelowiges van Efesiërs is egter nie polities nie, maar geestelik. Hierdie geveg is eerder ’n stryd teen Grieks-Romeinse gode en die kultusse van die Romeinse Ryk. Die worstelstryd wat in Efesiërs uitgebeeld word, is korporatief van aard en verwys na die funksionering van die hele kerk en nie net individue se persoonlike gevegte teen versoekings nie. Die hedendaagse stryd is nie meer teen Romeinse gode en kultusse nie, maar teen onregverdige sosiale en politieke stelsels wat eenheid en gelykheid onderdruk. Die kerk word deur al die eeue steeds geroep om oorlog te maak teen die bose en alle magte wat die verlossing van Christus teenstaan. Ons word nie opgeroep om fisiese wapens op te neem in ons hedendaagse stryd nie, maar om geestelik te veg teen onregverdigheid, ongelykheid en enige mag wat eenheid versteur.